از حق رای تا حق انتخاب

0

مــهرنوش جــعفری-مــــدیـر مــسئـول

با نزدیک شدن به انتخابات مجلس شورای اسلامی و خبرگان رهبری در اسفند 1394 حال و هوای انتخاباتی کشور و جامعه را فرا گرفته است. پیش‌تر شاهد اظهارات صریح و روشن جناب آقای روحانی رییس‌جمهور درباره لزوم پرهیز از اقدامات سلیقه‌ای در امر نظارت و حدود و ثغور منطقی و معقول آن و نیز ضروت رعایت سلامت روند برگزاری در کلیه مراحل از جمله بررسی صلاحیت نامزدهای انتخاباتی، فرصت‌های برابر نامزدها و جناح‌های سیاسی در فعالت انتخاباتی، بی‌طرفی رسانه رسمی و منابر جمعه و جماعات، شمارش آراء و متقابلاً برخی واکنش‌های تند نسبت به اظهارات وی، بودیم. این مواضع روشن، و همچنین استقبال بی‌سابقه‌اقشار مختلف در مرحله ثبت نام نامزدها، که آمار داوطلبان را به رقم بی‌سابقه بیش از دوازده هزار رساند، گواه روشنی از درک اهمیت انتخابات اسفند امسال و نشانه تمایل گروه‌های متنوع سیاسی اجتماعی برای حضور تاثیر گذار در اولین و پر اهمیت‌ترین و تعیین کننده‌ترین رویداد سیاسی پس از انتخابات ریاست جمهوری سال 1392 در عرصه عمومی و سراسری کشورمان، است. حضور شخصیت‌های سیاسی- اجتماعیِ شناخته شده و مورد وثوق جامعه و نخبگان که بعضا برای نخستین بار پا به عرصه رقابت انتخاباتی گذاشته‌اند، حاکی از نو و بدیع بودن این انتخابات و شکل‌گیری رقابت جدی در این دوره است. این استقبال گسترده البته واکنش‌های منفی برخی محافل را نیز به‌همراه داشته است.
انتخابات اسفند 1394 در شرایطی برگزار می‌شود که دولت منتخب مردم توانسته است با استفاده از کادرهای حرفه‌ای و توانمند دیپماتیک، سایه شوم تحریم‌ها را از سر کشور بردارد و به بزرگ‌ترین بحران دوران پس از جنگ تحمیلی که کشور را طی یک دهه در خود فروبرده بود خاتمه بدهد و در قالب توافق برجام (برنامه اقدام مشترک) با قدرت‌های غربی به توافق تاریخی برسد. اگرچه اراده حل بحران هسته‌ای قبل از دولت آقای روحانی پدید آمده بود، اما دولت آقای روحانی با اجرای موفق مذاکرات و دستیابی به نتایجی که تضمین کننده منافع و حقوق راهبردی جمهوری اسلامی ایران در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای علمی، به خوبی نشان داد که اولاً در مذاکره با ۵+۱ و حل بحران هسته‌ای دارای طرح و برنامه مشخصی است و ثانیاً از کاردانی و توانمندی حرفه‌ای قابل احترامی در عرصه سیاست خارجی و مذاکرات دیپلماتیک برخورد دار است. علی‌رغم این ویژگی و با کمال تأسف پس از این توفیق بزرگ برخی تحرکات و اقدامات از سوی مخالفان در سطح حاکمیت و خارج از حاکمیت شرایط را به گونه‌ای پیش برده است که دولت تا کنون نتوانسته است از این توافق در جهت افزایش سرمایه اجتماعی بهره ببرد و مردم نیز شیرینی آن را بچشند. لذا باید توجه داشت که انتخابات پیشِ رو پس از تحقق وعده انتخاباتی آقای روحانی مبنی بر حل بحران هسته‌ای ایران، به عنوان گام بعدی دولت ایشان در شرف برگزاری است و طبعا خود دولت انتخابات را گام استراتژیک بعدی برای پیش‌برد اهداف اصلی جامعه که چیزی جز عمل به تعهدات قبلی است نمی‌داند و تلاش دارد آن را به فرصتی برای شروع روند توسعه کشور و به‌ویژه جبران و بازسازی اعتماد مردم به حاکمیت در دوره پساتحریم، تبدیل نماید.
بنابراین اگر انتخابات اسفند 94 را یک فرصت جدید و در عین حال آزمونی برای دولت و نیروهای حامی اصلاحات و همچنین سایر طرف‌ها بدانیم که چنین نیز هست، انتظار می‌رود نهایت کوشش برای شکل دادن به یک فضای سالم و رقابتی به‌عمل بیاید تا چشم‌اندازی تازه در مناسبات داخلی و همچنین عرصه خارجی رقم بخورد. بدون تردید همه بخش‌های نظام در این تلاش نقش و مسولیت مهمی برعهده دارند تا از ایجاد فضای ملتهب و برخوردهای خودسرانه که معمولا در چنین مواقعی اتفاق می‌افتد، جلوگیری نمایند. باید توجه داشت که وظیفه نهادهای ذی‌ربط به ویژه قوه قضاییه در برابر جریان‌هایی که احساس می‌کنند مالک کشورند و لذا خود را مجاز به هرنوع رفتار فراقانونی می دانند، حائز اهمیت فراوانی است. در همین مدت کوتاه موارد متعددی از رفتار ناشایست برخی افراد در برهم زدن جلسات سخن‌رانی دارای مجوز قانونی اتفاق افتاد که متاسفانه واکنشی در خور به آن صورت نگرفت. در همین مدت با کوچک‌ترین بهانه‌ای روزنامه‌نگارانی بعضاً به طور گروهی بازداشت شدند.
باید توجه داشت که حفظ فضای سالم و شفاف انتخابات و ایجاد زمینه امن برای رقابت این امکانِ اعمال آگاهانه و مؤثر حق انتخاب کردن و انتخاب شدن را برای مردم و نیز مشارکت فراگیر ملت در انتخابات را به‌وجود می‌آورد. بدون تردید انتخابات رقابتی و آزاد و سالم و بدور از تنش‌هایی که معمولاً از ناحیه افراد احساساتی و کم اطلاع و بعضاً آلت دست محافل پیدا و پنهان صورت می‌گیرد، شرایط برد- بردی را برای دولت به مثابه حکومت و ملت رقم می‌زند و موجب ترمیم شکاف‌ها، کاهش بحران‌ها و افزایش سرمایه اجتماعی می‌شود
اگر چه برای اظهار نظر در باره نوع رویکرد مراجع نظارتی به انتخابات پیش رو هنوز زود است، اما نمی‌توان نسبت به برخی اظهارنظرها و موضع‌گیری‌ها نگران نبود. بدیهی است استقبال مردم از انتخابات نشانه غلبه نگاه به داخل و باور جامعه به حل مشکلات خود در چارچوب ملی است. بنابراین همگان و به ویژه مسؤلان و بالاخص برگزار کنندگان انتخابات علی القاعده باید از اقبال جامعه به انتخابات اعم از کاندیداتوری و یا حضور در پای صندوق‌های رای خوشحال باشند. از این‌رو وقتی می‌شنویم که دو تن از فقیهان شورای نگهبان افزایش تعداد نامزدها را امری مبهم و نشانه توطئه ارزیابی می‌کنند، نمی‌توانیم نگرانی خود را پنهان کنیم. اگر مسئله محدود به این دو تن بود شاید می‌شد اظهارات ایشان را موضعی شخصی و بی‌اهمیت تلقی کرد اما وقتی مشاهده می‌کنیم درشرایطی که حدود کمتر از دو ماه به انتخابات مانده صدا و سیما نه تنها هیچ تحرک مثبتی نسبت به انتخابات نشان نمی‌دهد بلکه با پخش اخبار انتخاباتی یک‌جانبه در تخریب اصلاح طلبان و پخش سریال تکراری که رقابت‌های انتخاباتی را به سخره می‌گیرد و به مردم چنین القا می‌کند که کاندیداها همگی در پی منافع شخصی خویش هستند و اطرافیانی فاسد دارند، دیگر نمی‌توان حمل بر صحت کرد. با توجه به شواهد مذکور و برخی دیگر از تحرکات نهادهای غیر مسؤل در قبال انتخابات مجلس شورای اسلامی و مجلس خبرگان به نظر می‌رسد بیش و پیش از آن که از جریان‌های سیاسی رقیب نگران باشیم باید نگران نهادهایی باشیم که وظیفه ذاتی آن‌ها فراهم آوردن فضای مناسب برای رقابت سالم جریان‌های سیاسی است. در مدت نه چندان طولانی که به انتخابات باقی مانده است هنوز فرصت فاصله گرفتن از اظهارات و اقدامات غیر مسؤلانه و برگزاری انتخاباتی نسبتاً سالم و رقابتی هست.
باید بر این واقعیت تاکید کنیم که جامعه ما در شرایطی قرار دارد که برای حل مشکلات ریشه‌ای و گسترده اقتصادی و اجتماعی که به مراحل و سطح بسیار نگران کننده‌ای رسیده، نیازمند یک راه‌حل سیاسی و عزم تاریخی است تا نهادهای رسمی با حفظ بی‌طرفی و کمک به برگزاری انتخاباتی باشکوه و همچنین طرف‌های رقیب با به رسمیت شناختن یکدیگر و التزام به قواعد رقابت منصفانه و لاجرم عادلانه، امید به فردایی بهتر را به مردم خویش هدیه دهند.

منتشر شده در شماره هشت سخن ما

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.